تاريخ : شنبه دوم آذر 1387

اهم فعالیتهای پرورشی در مدارس

 

مقدمه:

          فعالیت پرورشی به عنوان یکی ازضرورتهای اجتناب ناپذیر در نظام آموزش وپرورش کشورازاهمیت فوق العاده ای برخوردار است.آموزش ویادگیری به تنهایی کافی نیست وبه مصداق آیه" ویزکیهم ویعلمهم الکتاب والحکمه"(تقدم تزکیه وآمادگی روحی –روانی برآموزش) لازم است همراه خلاقیت،ارتباط سازنده وصمیمی ،شادابی ومشارکت،جهت گیری متعالی، شکوفایی وپرورش همه جانبه (اعتقادی وایمانی،اجتماعی، شخصیتی، شناختی وروانی -حرکتی) باشدتا بتوان به اهداف متعالی تعلیم وتربیت اسلامی دست یافت.ازاین روی می بایست تمام کسانی که در امر تعلیم وتربیت فعالیت دارند از پدرومادر گرفته تا مربیان ومعلمان وحتی رسانه ها به موضوع ارتباط تنگاتنگ وبه هم پیچیده آموزش با پرورش واقف باشند و فرزندان ودانش آموزان را به مسیری درست ومتعالی هدایت نمایند.بدون شک مشارکت فعال وقابل توجه دانش آموزان در امور مختلف مدرسه رسیدن به اهداف را میسرخواهدکرد. به عبارتی  می توان گفت فعالیت پرورشی چیزی جز مشارکت دانش آموزان نیست.

      بنابراین در نظام آموزش وپرورش مربیان ،معلمان ،دبیران ومدیران هم آموزش دهنده ویاددهنده محسوب می شوند و هم پروراننده استعدادهای ذاتی واکتسابی دانش آموزان درراستای اهداف کوتاه مدت وبلند مدت نظام آموزش وپرورش.گرچه به منظور فعالیت تخصصی وتقسیم کاربرای انجام امور مختلف پرورشی وتربیتی، افرادی به عنوان مربیان پرورشی تعیین شده اند اما آنان به تنهایی قادر نیستندبه اهداف تربیتی وپرورشی جامعه عمل بپوشانندو می بایست سایراضلاع نظام تعلیم وتربیت بایکدیگرتعامل وهمکاری داشته باشند.وهرکس در هرسمتی ،فعالیت پرورشی مثمرثمرو قابل توجهی ارائه نمایدباید موردتوجه وتقدیر مسئولان قرارگیرد.

        گفتنی است  در نظام پرورشی فعلی کشورکه نوسانات بسیاری در سالهای اخیرداشته است در جریا ن احیای معاونت پرورشی برای هر4 نفر یک ساعت فعالیت پرورشی در نظرگرفته شده است که قبل ازآن برای150 نفریک ساعت فعالیت پرورشی بود.همچنین در دوره راهنمایی برای پایه اول 2 ساعت وبرای پایه دوم وسوم برای هرکدام یک ساعت کلاس درس پرورشی در هفته در نظرگرفته شده است ودردوره متوسطه نیزبرای پایه اول ودوم هرکدام 2 ساعت درس پرورشی در هفته ایجادشده است.کتابهابی نیز توسط انتشارات آموزش وپرورش چاپ ودراختیارمدارس قرارداده شده است. اما به لحاظ برخی عوامل مانندکمبود نیرو واعتبارات بودجه ای، فعالیتهای پرورشی در برخی مدارس بویژه مناطق محروم ومدارس کوچک بطورکامل اجرا نمی شود ولاجرم امورپرورشی توسط سایرکارکنان مدیریتی وآموزشی انجام  می شود والبته همانگونه که گفته شد باید توسط مسئولان ذیربط مورد توجه وتقدیرقرارگیرند.

      به منظور آشنایی کلی مربیان پرورشی ، شرح وظایف فعالیتهای پرورشی بطور اجمال به اطلاع  می رسد

واقداماتی که باید انجام پذیرد نیزفهرست شده است.

برنامه ریزی فعالیتهای روزانه- هفتگی-ماهانه-سالانه

         یکی ازوظایف مهم معاونان ومربیان پرورشی در مدارس برنامه ریزی فعالیتهای پرورشی با همکاری وهمفکری مدیرو معاون آموزشی وسایردبیران برای مشارکت دادن  ک

کلیه دانش آموزان می باشدتا برنامه های  گوناگون که در سطح مدرسه برگزار می شود در موعد مقررانجام شود وهمچنین تداخل وتقابلی با برنا مه های درسی و آموزشی نداشته باشد.

مهم ترین برنامه پرورشی برنامه روزانه است که به لحاظ تکراردر هرروزبایدانجام گیرد.معمولا برنامه روزانه که درهر مدرسه اجرا می شودعبارتنداز:

-مراسم آغازین صبحگاهی یا ظهرگاهی مانند قرائت قرآن ،شعارروز،دعا،سخنرانی و....

-فعالیتهای ورزشی روزانه ونرمش صبحگاهی

-برنامه کتابخانه ای در زنگ تفریح

-برنامه بهداشت همگانی مانندنظافت حیاط مدرسه، کلاس و...

-رسیدگی به امورتربیتی واخلاقی ومشاوره ای دانش آموزان

-رسیدگی به برنامه های در دست اجرا

-رسیدگی به تشکلهای دانش آموزی

-تهیه گزارشات وسروسامان دادن به تولیدات دانش آموزان

-اقامه نمازجماعت

-....

         ضروری ترین برنامه هایی که باید طرح ریزی  وتدوین شود برنامه مراسم صبحگاهی وظهرگاهی است تا تمام دانش آموزان در اجرای آن نقش داشته واعتمادبه نفس آنهاتقویت شود.مانندبرنامه هفتگی وماهانه قرائت قرآن ،احادیث،دعا ومناجات،نرمش صبحگاهی و...در مراسمات آغازین صبحگاهی وظهرگاهی.

اقدامات لازم :

-تهیه برنامه روزانه وهفتگی ونصب آن در تابلو ویژه پرورشی

-شناسایی قاریان  وهنرمندان دانش آموز وتهیه لیست آنان

-تهیه لیست قاریان قرآن وقرائت قرآن به صورت نوبه ای هفتگی ویا ماهانه ونصب آن در تابلو ویژه پرورشی

-تهیه لیست مجریان برنامه های احادیث،دعا ومناجات،نرمش صبحگاهی ونصب آن در تابلو ویژه پرورشی

-جمع آوری برگه های پاسخ در سهایی از قرآن ومعرفی نفربرگزیده در هرهفته

-تهیه پوسترتقویم سالانه مناسبتها وبرنامه ها مانند:مسابقات فرهنگی وهنری،ایام محرم ،ماه رمضان، ایام دهه فجر، هفته های فرهنگی وملی با استفاده از تقویم سالانه

 

        ازدیگربرنامه های لازم در اجرای برنامه های تربیتی وپرورشی، تهیه برنامه وتقویم سالانه مناسبتهای ملی ومذهبی است.این اقدام بدینمنظورانجام می شودتا قبل از فرارسیدن آنها، اقدامات وتدارکات اولیه صورت پذیرد.ونیزتداخلی باسایربرنامه های درسی مانند امتحانات نوبت اول ودوم نداشته باشد.(جدول شماره 1)

 

جدول1:تقویم سالانه 87

 

 

مهر

-بازگشایی مدارس وجشن شکوفه ها

-برنامه های ویژه دهه سوم رمضان

-هفته دفاع مقدس

 

-روزقدس

-هفته نیروی انتظامی

-برنامه های کاهش اثرات بلایای طبیعی

هفته بهداشت روانی مدارس

فروردین

-هفته معرفی مشاغل

-هفته بهداشت وتندرستی در مدارس

 

-روز ملی ارژی هسته ای

 

آبان

-انتخابات دانش آموزی دراول آبان

0ثبت نام مسابقات علمی آینده سازان

-شهادت امام جعفرصادق(ع)

-دهه کرامت ولادت حضرت معصومه(س) وامام رضا(ع)

 

-روز نوجوان وبسیج دانش آموزی

-مراسم راهپیمایی 13 آبان وروز دانش آموز

-برپایی نمایشگاه کتاب

- روز کتاب وکتابخوانی

اردیبهشت

-گرامی داشت استادمطهری  وروز معلم

-بازدید علمی ازاماکن تاریخی وموزه ها

-اردوی های بهاره

 

آذر

 

-هفته بسیج

-روزعرفه واعیادقربان وغدیر

-مسابقات فرهنگی مرحله آموزشگاهی

خرداد

-سالروز آزادسازی خرمشهر

-ارتحال حضرت امام و قیام 15 خرداد

ایام فاطمیه-

 

دی

-مانورزلزله در مدارس

-برنامه های دهه اول محرم (عزاداری وتشکیل دستجات حسینی و...)

تیر

-ثبت نام دانش آموزان درکلاسهاو

فعالیتهای تابستانی

 

بهمن

-جشنهای پیروزی انقلاب

-راهپیمایی 22 بهمن

-اربعین حسینی

مرداد

-تشکیل کلاسها وفعالیتهای تابستانی

 

اسفند

-رحلت رسول اکرم (ص)وامام مجتبی(ع)

-شهادت امام رضا(ع)

-میلاد رسول اکرم (ص)

 

-هفته احسان ونیکوکاری

-روز در ختکاری

- مرحله منطقهای مسابقات

شهریور

-اختتامیه کلاسها وفعالیتهای تابستانی

-برگزاری اردوهای تابستانی

 

 

   فعالیت دیگر معاونان ومربیان در امربرنامه ریزی تهیه وآماده کردن برنامه هفتگی یادهگی ویا ماهانه مناسبتهای مختلف می باشد.معمولا برای هرمناسبتی (هفتگی مانندبرنامه های هفته بسیج ،دهگی ماننددهه فجر، ماهانه مانندماه مبارک رمضان) برنامه روزانه  متنوعی نوشته می شودودر هرروزاقدامات وبرنامه های خاصی انجام  می گیرد.

 

 برپایی نماز جماعت در مدرسه:

       برپایی نماز جماعت در مدارس از فعالیتهای مهم پرورشی بشمار می آیدکه در جهت آموزش احکام نمازجماعت واقامه به موقع نمازتوسط دانش آموزانی که به سن تکلیف رسیده انداجرا  می گردد.نماز جماعت روح برادری وهمبستگی دینی وتعبد وایمان رادر دانش آموزان جویای حقیقت تقویت می نمایدو لذت مشارکت همگانی خالصانه رادراجرای احکام الهی برکام آنان شیرین می کند.

اقدامات لازم :

* تجهیزمساجدونمازخانه هابه وسایل لازم مانندفرش-موکت-مهر-جامهری-سجاده-بخاری...باکمک مدیریت                  مدرسه،اولیای دانش آموزان و...

* تمیزنگه داشتن فرش وموکت ورعایت بهداشت نمازخانه

* نصب تراکت وپوسترمناسب در نمازخانه ماننداحادیث وروایات اسلامی مربوط به نمازجماعت و پوستر آموزشی وضوگرفتن ونمازخواندن

* تعیین ائمه جماعت نمازخانه (مربی پرورشی یا یکی ازکادر مدرسه وپیش نماز دانش آموز برای مواقع ضروری)

* تعیین کادر نمازخانه برای انجام امورآن

* آموزش بهداشت فردی ،وضوگرفتن ، احکام نمازجماعت و رفع اشکالات دانش آموزان

* سعی در مداومت واستمرار اقامه نمازجماعت ظهروعصردرطول سال تحصیلی

* در صورت نزدیک بودن مسجدبه مدرسه بهتراست نمازجماعت در مسجد برگزار گردد.

 

تعامل باسایرکارکنان مدرسه:

         همانگونه که گفته شدتعامل وهمکاری در امور مدرسه از وظایف مربیان پرورشی محسوب می شود.وبرای پیشبرداهداف تربیتی وپرورشی ومشارکت دادن دانش آموزان می بایست باسایرکادر مدرسه همکاری وهمفکری کرد.حضور آنان در برنامه های گوناگون دینی وملی وکمک به مربیان پرورشی در زمینه برگزاری مسابقات فرهنگی وهنری و...،اعتقاد دانش آموزان رانسبت به امور راسختروتاثیربرنامه ها رابیشتر می کند. 

اقدامات لازم :

- همکاری با مدیردر انجام امورمدیریتی

- تلاش در جهت برقراری نظم در مدرسه

- تعامل با سایرهمکاران در انجام امور جاری مدرسه

فعالیتهای هنری:

        یکی از ابزارهای مهم وتاثیرگذاردر زمینه آموزش وپرورش هنر است.امروزه زبان هنر،چه تصویری و نمایشی وچه موسیقیایی ازجایگاه مهمی برخورداراست .چراکه هنربه عنوان دستاویزدشمنان برای تخریب فرهنگ اصیل بومی ودیانت وایمان نوجوانان وجوانان مورداستفاده قرارگرفته وگرایشات فطری حقیقت طلبی وانسان منشی آنان رابه خطرانداخته است. بنابراین مربیان پرورشی ودبیران هنر می بایدکاربرد صحیح وثواب ابزارهای هنری را به دانش آموزان یاددهند و در راستای اهداف متعالی انسانی استفاده کنند.گرچه هنر در ظاهر ابزاریست برای خوشیهای زودگذر و سرگرمی دوره فراغت وفروکاستن فشارهای تحصیلی واشتغالات فراوان عصرماشینی. اما به واقع وسیله ای برای تلطیف روح وروان آدمی است. بسیاری از هنرها زایده فرهنگ اصیل دینی وآیینی است که بواسطه کمالات عرفانی انسانهای والامقام وانگیزه های متعالی ،نصج وگسترش    یافته اند.

         توام کردن آموزش با هنردر کناراستفاده از تکنولوژی های آموزشی  ،کارایی وبازده و اثربخشی فعالیتهای آموزشی بویژه پرورشی را افزایش می دهد. مشارکت دانش آموزان در چنین فعالیتهایی که با ذوق وعلاقه ذاتی آنان مرتبط است بسیارچشمگیرمی باشد.

اقدامات لازم :

سرود:

-آماده نگه داشتن ودسترس بودن کتب،سی دی وکاست شعر وسرودهای انقلابی مانندسرودملی-حماسی    وانقلابی مربوط به دفاع مقدس وپیروزی انقلاب اسلامی و...

-تشکیل گروههای سرود مدرسه

-تمرین سرود قبل ازمناسبتها

- اجرای سرود در برنامه های گوناگون ومناسبها

- اعزام گروه سرودمنتخب به مسابقات مختلف

نمایش:

- تهیه وآماده کردن نمایشنامه های مناسب

- تشکیل گروههای نمایش مدرسه

- تمرین نمایش قبل از مناسبتهابه منظورآمادگی لازم

- اجرای نمایش در برنامه های گوناگون ومناسبها

- اعزام گروه نمایش منتخب به مسابقات مختلف

فعالیتهای فرهنگی ودینی:

     توسعه فرهنگ عمومی در زمینه های مختلف ازفعالیتهای مهم  پرورشی است.فرهنگ دینی از شاخصهای فرهنگ ما ایرانیان محسوب می شودودرکنار آن لازم است برای زندگی بهتر در دوران معاصرفرهنگ سازی صورت گیرد.بسترو محل فرهنگ سازی هم در درجه اول مدرسه می باشد.فرهنگ دینداری در عصرانفجار اطلاعات وارتباطات،فرهنگ علم آموزی وکسب مهارت تا آخرعمر،فرهنگ شهرنشینی،درونی کردن ارزشهای انسانی مانندصبروایثار-کمک به همنوع- ظلم ستیزی- عدالتخواهی و...موضوعاتی است که بایدترویج یابد.

اقدامات لازم :

- برگزاری مسابقات مختلف به مناسبتهای گوناگون

- برگزاری جشن شکوفه ها وآغاز سال تحصیلی در اوایل مهر ماه

- برگزاری جشن عبادت دانش آموزانی که به سن تکلیف می رسند

- برگزاری جشن اتمام تحصیلی دانش آموزان وتجلیل از شاگردان نمونه

- حضور در مساجد ونمازجمعه وجماعت در هفته انس با نمازو...

- مراسم شبی با قرآن در ماه مبارک رمضان و...

- تهیه نشریات ادواری مختلف توسط دانش آموزان مانندنشریه تخصصی توسط انجمن های علمی یا نشریه -شورای دانش آموزی وبسیج دانش دانش آموزی و...

- تهیه روزنامه دیواری در مناسبتهای مختلف ونصب بهترین آنها در تابلوپرورشی

- فضا سازی مناسب محیطهای آموزشی مانند شاداب سازی فضا و دیوارنویسی ونقاشی آن وهمچنین تهیه تراکت وبروشور وپوستروپارچه نوشته در مناسبتها ونصب آنها در مدرسه

- اجرای مرتب درسهایی ازقرآن که از سیما پخش می شود.

فعالیتهای علمی وپژوهشی

     یکی بهترین روشهای آموزش ویادگیری دائمی وموثر،تحقیق وپژوهش توسط خوددانش آموزان وکشف مستقیم علتها ومعلولهاست. برای همین در نظام آموزش وپرورش  نوین تاکید برآنست که خود دانش آموزان به تحقیق بپردازندودر یادگیری نقش فعال  داشته باشند. مربیان پرورشی باید زمینه های آموزش تحقیق وپژوهش رابرای دانش آموزان فراهم نمایند.درکناربرنامه های آموزشی درسی، مسابقات علمی گوناگون به منظورآمادگی برای امتحانات وغیره در سطح مدارس انجام می گردد که مربیان پرورشی در این زمینه هم نقش فعالی دارند.

اقدامات لازم :

- بیان اهمیت وضرورت مسابقات علمی (مانندآینده سازان) به دانش آموزان

- ثبت نام دانش آموزان درآزمونهای مسابقات وکنکور علمی آینده سازان وغیره

- ارسال مدارک دانش آموزان جهت شرکت درمسابقات

- آموزش روشهای مقاله نویسی وانجام تحقیق وپروژه وهدایت آنها برای شرکت در مسابقات مقاله نویسی وتحقیقی

- تشکیل انجمن های علمی در سطح مدرسه

برگزاری مسابقات فرهنگی وهنری

     مسابقات فرهنگی وهنری وپرسش مهر که هرساله در مدارس کشوردر چهارمرحله آموزشگاهی،منطقه ای، استانی وکشوری برگزار می شود استعدادها وخلاقیتهای دانش آموزان رادر رشته گوناگون کشف ، شناسایی وتقویت  می کند.دانش آموزان آثارخودرا به کمک مربیان پرورشی ودبیران هنر وادبیات ودینی وقرآن و... پردازش وآماده می کنندوبرای ارسال وشرکت در مسابقات تحویل مربیان پرورشی می دهند. آنان نیز به همراه مشخصات آنان ،برای معاونت پرورشی اداره متبوع خودارسال می دارند.وپس از بررسی آثار، نفرات برتردر هررشته انتخاب ومعرفی می گردند.

اقدامات لازم :

* تدوین برنامه زمانبندی مسابقات طبق بخشنامه های ارسالی

* اعلام برگزاری مسابقات برای دانش آموزان وبیان اهداف واهمیت مسابقات

* ثبت نام  دانش آموزان در رشته های مختلف موردعلاقه

* کمک به دانش آموزان برای تهیه آثارخود و رفع ایرادات

* دراختیارنهادن کتب ،جزوه ها ووسایل لازم  جهت آماده شدن برای مسابقات(معمولا هرسال ،کتب وجزوات                   برای مسابقات قرآن ،احکام،اذان،نهج البلاغه، قبل ازبرگزاری مسابقات برای مدارس ارسال می گردد.)

* انتخاب بهترین آثارتجسمی در رشته های مختلف بوسیله داوران واجرای مرحله آموزشگاهی مسابقات ومعرفی نفرات برگزیده به اداره

* معرفی یک گروه سرود ویک گروه نمایش

* ارسال به موقع آثارو نفرات برگزیده و اعزام آنان برای شرکت در مرحله بعدی طبق برنامه زمانبندی

 

امورکتابخانه ای:                                                                             

         ترویج کتابخوانی واداره کتابخانه های مدارس از وظایف مهم ومفید مربیان پرورشی محسوب                می شود.مطالعه کتابهای غیردرسی ویاکمک درسی به عنوان  فعالیتی مکمل می تواند توانایی خواندن را تقویت نماید.همچنین معلومات ودانش رادردانش آموزان را افزوده وزمینه های پرورش فکری واعتقادی ،علمی وفنی وعملی آنان رافراهم می کند.

اقدامات لازم :

- بیان ضرورت کتاب وکتابخوانی برای دانش آموزان

- تعیین کادر کتابخانه برای ارائه خدمات کتابخانه ای

- تدوین برنامه کتابخانه به منظور ایجاد نظم واستفاده مناسب تمام دانش آموزان

- رسیدگی به نظم وترتیب کتب وشماره گذاری آنهاوکنارگذاشتن کتب اسقاطی وفرسوده

- برگزاری نمایشگاه کتاب که هرساله در مدارس برگزارمی شودوخرید کتب جدید مفیدبرای کتابخانه

- ثبت کتب خریداری شده یااهدایی در دفتراموال کتابخانه

 - برگزاری مسابقات کتابخوانی برای آشنايي با بزرگان و شاعران و انديشمندان بزرگ ايران و جهان و حفظ اشعار شاعران

-خلاصه نویسی ازکتب مفید وارائه آنهادر کلاسهای درس پرورشی

- قصه گویی وداستان سرایی پس از مطالعه کتب داستانی در کلاس پرورشی وسایرمراسمات

- معرفی کتابخوان نمونه وتشويق دانش آموزان ساعي در امر كتاب خواني

 

 

نظارت وهماهنگی تشکلهای دانش آموزی

    ضرورت تشکلهای دانش آموزی در مدارس ازآنجا ناشی می شودکه آموزش عملی فعالیتهای اجتماعی بدون مشارکت فعال آنان وتمرین ایفای نقش بزرگسالی امکان پذیرنیست ولازم است دانش آموزان در محیط آموزشی در اموری چون اداره کلاس ومدرسه ،اجرای برنامه های مختلف وشرکت فعال در آنهامشارکت داشته باشند.

اقدامات لازم :

شورای دانش آموزی

- اجرای انتخابات شوراهای دانش آموزی درآبان ماه

- رسیدگی به امورشورا وتشکیل جلسات منظم آنها

- نظارت برتنظیم صورتجلسات شوراها

- تهیه گزارشات ازبرنامه های اجراشده وارسال نمونه ای ازآنها به اداره :

- تولیدآثارفرهنگی وهنری و...وایجادبانک اطلاعاتی وگزارشات ارسالی وآثاربه یادماندنی

بسیج دانش آموزی

* اطلاع رسانی به دانش آموزان در خصوص فعالیتهای بسیج

* ثبت نام از دانش آموزان برای عضویت در بسیج دانش آموزی

* گروه بندی وسازماندهی بسیجیان دانش آموز

* ثبت فعالیتهای انجام یافته در دفاتروفرمهای مربوط

* ارسال گزارشات ودفاتر به حوزه بسیج دانش آموزی

پیشتازان یا فرزانگان

- اطلاع رسانی به دانش آموزان در خصوص فعالیتهای پیشتازان یا فرزانگان

- ثبت نام از دانش آموزان برای عضویت دررشته های گوناگون  پیشتازان یا فرزانگان

- گروه بندی وسازماندهی دانش آموزان عضو پیشتازان یا فرزانگان

-تشکیل به موقع کلاسها

- ثبت فعالیتهادر دفاترمخصوص

- آموزش برنامه های اصلی پیشتازان یا فرزانگان مانند مراسم پرچم-اردویی و...

انجمن اسلامی دانش آموزی دوره متوسطه

- اطلاع رسانی به دانش آموزان در خصوص فعالیتهای انجمن اسلامی

- نظارت برثبت نام از دانش آموزان برای عضویت در انجمن اسلامی وتعیین نماینده

- تشکیل به موقع جلسات وتنظیم صورتجلسات

- رسیدگی به فعالیتهای انجمن اسلامی در راستای برنامه های اعلام شده ازطرف اتحادیه

- ثبت فعالیتهادر دفاترمخصوص

 

بهداشت ،تندرستی وتربیت بدنی

      یکی از ارکان مهم فعالیتهای پرورشی، تندرستی ودر نتیجه شادابی دانش آموزان می باشد.بدون در نظر گرفتن نیازهای اولیه فیزیولژیکی مانند بهداشت، تغذیه مناسب،ورزش وتفریح وبازی  ، نمی توان بهترین   برنامه های آموزشی وپرورشی رااجراکرد.دانش آموزان نیاز دارندبازی کنند ودرمواقعی به تفریح بپردازندتا فشارها،اضطرابها، استرسها وخستگی ها که در زندگی معمولی ودر محیط آموزشی  بوجودمی آیندازبین بروندوبرای یادگیری وآموزش مطالب ومفاهیم درسی آماده کردند.

 اقدامات لازم :

- بررسی مرتب بهداشت فردی دانش آموزان وبهداشت روانی آنان

- رسیدگی به بهداشت محیط آموزشی وتغییرمطلوب وضع موجود

 - شناسایی دانش آموزان بیماروارجاع آنان به مراکزبهداشتی ودرمانی

- همکاری با مربیان ورزشی دربرنامه های ورزشی

- برگزاری برنامه های دومیدانی وکوهپیمایی و...در مناسبتها

- ایجادارتباط دوستانه وصمیمی بادانش آموزان وهمگامی باآنان در برنامه های ورزشی وزنگهای تفریح

-برگزاری مانورهای زلزله وایمنی برای تمرین مقابله با حوادث

راهنمایی ومشاوره (رسیدگی به مشکلات وانتقادات وپیشنهادات دانش آموزان )

           ایجاد ارتباط مطلوب بادانش آموزان ودر نظرگرفتن علایق واستعدادها ونیازهای آنان برای پیشبردبرنامه های پرورشی وهمچنین بررسی وحل مشکلات روانی وعاطفی واجتماعی شاگردان، بحث مشاوره وراهنمایی رادر مدارس  به میان می آورد.در بیشترمدارس ابتدایی و راهنمایی وحتی متوسطه که مشاوروجودندارد این اموراغلب به عهده معاونین ومربیان پرورشی می باشد.

اقدامات لازم :

- ایجادپل ارتباطی سازنده میان دانش آموزان ومسئولین مدرسه

- جلب اعتماددانش آموزان با ایجادارتباط دوستانه وصمیمی  با آنان

- شناسایی مشکلات روحی وعاطفی واخلاقی دانش آموزان

-  مشاوره وراهنمایی باآنان در زمینه های موردمطرح ماننددرسی،اعتقادی،اخلاقی،عاطفی و...

 -راه اندازی صندوق پیشنهادات ،انتقادات ومشکلات

-گشایش صندوق هردوهفته یکباروجمع بندی نامه های دانش آموزان باهمکاری مدیرو مشاور

-بررسی محتویات صندوق ورسیدگی به آنها

برگزاری اردوها وبازدیدها                                              

اقدامات لازم :

- تهیه برنامه اردوها وبازدیدهای علمی در طول سالتحصیلی

- ثبت نام دانش آموزان واخذرضایت والدین

- گرفتن مجوز اردو از اداره متبوع با همکاری مدیرمدرسه وانجام مراحل آن

- آموزش فرهنگ اردویی ومقررات آن به دانش آموزان

- تهیه گزارش های مصور

 - جمع آوری خاطرات دانش آموزان از اردو

فعالیتهای تابستانی

       به منظور پربارکردن اوقات فراغت دانش آموزان در فصل تابستان، اقدامات متنوعی ازسوی ادارات آموزش وپرورش وسایرارکانها ونهادها مانندنیروی مقاومت بسیج،کانون پرورش فکری وهنری،وزارت فرهنگ و ارشاداسلامی، معاونت فرهنگی شهرداریها،بنیادعلوی وابسته به بنیادمستضعفان وجانبازان و... صورت          می گیرد. مشارکت دانش آموزان درفعالیتهای عمرانی فضاهای آموزشی وپرورشی از جمله اقدامات قابل توجه در فصل تابستان است که هرساله در مدارس معین انجام می شود. مهمترین اقدامات در نظام آموزش وپرورش نیزفعالیت کانونهای فرهنگی وهنری و پایگاهای تابستانی دربرخی مدارس  می باشد. مربیان پرورشی ازجمله کسانی هستند که در اینگونه فعالیتها شرکت دارندوبه ارائه خدمات آموزشی وپرورشی می پردازند.

                                                                                                                                                  اقدامات لازم :

-تشکیل کلاسها پس ازثبت نام دانش آموزان

- ثبت حضور وغیاب و فعالیتهای انجام یافته در دفاتر مخصوص

- ارسال دفاتروآثاردانش آموزان به اداره

- اعزام دانش آموزان برتربه اردوهای تابستانی با هماهنگی مدرسه واداره

تهیه کننده:یوسف زارع نبیلیان

مربی پرورشی مدارس منطقه خواجه-87

 



ارسال توسط يوسف زارع نبيليان
 
تاريخ : شنبه دوم آذر 1387
بسم الله الرحمن الرحیم پیامبر ِنوآورِ نوگرا یوسف زارع مقدمه: اصولا نوگرایی وشکوفایی لازم ولزوم یکدیگرندتاوقتی ذهن وزبان ورفتارآدمی، خلاق ونوگرا و نواندیش واصلاح طلب نباشدفضیلتهاواخلاقیات حسنه وروحیات سازنده درعرصه آدم وعالم امکان رشدو نمو وشکوفایی پیدانمی کند. پیامبرگرامی اسلام درزمان حیات خویش به عنوان یک پیامبرجهانی نه تنهایک پیامبررحمت وهدایتگربودبلکه یک نوگرای نواندیش هم بود. رشدوشکوفایی اسلامی در زمینه های گسترش سوادوآموزش وعلوم مختلف درطول صدها سال، مدیون مجاهدت خستگی ناپذیرپیامبرواصحاب اوست. اگرپیامبر ایده وتفکرات سازنده الهی وانسانی نمی داشت هرگز موفق نمی شدانقلاب بنیادین بوجودآورد. ایده های نوین درشناخت معبودیگانه،دانش اندوزی ،برابری وبرادری، کسب روزی حلال،مواجهه با دوستان ودشمنان و...موجب رشدوشکوفایی تمدن اسلامی در جزیره العرب وسایرسرزمینها شد. نوآوری های پیامبر اسلام اسلام توانست در مدتی کمتر از25سال در آسیا، اروپا وآفریقا توسعه یابد و فرهنگ وتمدن عالی بوجودآوردو این یکی ازشگفتیهای تاریخ بشری است. اسلام در میان ساکنانی نازل شد که در ابعاد مختلف معرفتی، رفتاری واخلاقی دچار انحراف و ظلمت بودند بت پرستی وخرافه گرایی، زنده به گور کردن دختران (تبعیض جنسیتی)،اقتصادمبتنی بردلالی وتجارت همراه غارت، بی سوادی گسترده، شکل حکومتی قبیله ای وراثتی،رزایل اخلاقی متعددوشایع، عصبیتها وجنگ های خونین قبیله ای و ... در سراسر جزیرة العرب سایه افکنده بود. و اسلام یک چنین مردمی را در مدت کوتاهی ازفضای ظلمانی خارج وبسوی کانون نور و روشنایی هدایت کرد. سرعت و رشد اسلام بسیاری از تحلیل گران تاریخ را بحیرت واداشته است. و علت نفوذو گسترش سریع آن را اکثراً به جاذبه ها و ویژگی های شخصی و اخلاق نرم و انسانی پیامبر(ص) نسبت می دهند. بدون شک این عامل سهمی مهم در سرعت و رشد اسلام داشته است. اما موضوعی که در پذیرش دین اسلام قابل تأمل است، ره آوردها وقوانین متمدنانه ای است که اسلام در چهارده قرن قبل برای مسلمانان آورده است. که بشر امروز با تجربیات و تحقیقات عملی به آن دست یافته است. برشماری این آموزه های نوگرایانه نیاز به فرصتی زیادی است اما بعنوان نمونه به برخی از این آموزه ها و دستورات اجتماعی، سیاسی واقتصادی که پیامبر اسلام آورده است اجمالا اشاره می شود. 1- نوآوری درنظام کشورداری وحکومت یکی دیگر از اقدامات موثرونوین ایشان در جزیرة العرب در جهت گسترش قلمرو اسلام وحفظ دستاوردهای آن تشکیل حکومت واحد(یعنی گذر ازمرحله قبایلی به مرحله جامعه مدنی -وحتی به جامعه جهانی اندیشیدن بجای تعصبات قومی وقبیله ای) پس از هجرت بود. همزمان با بعثت پیامبر اعظم و ظهور دین اسلام، تغییر و تحوّلات بسیاری در حوزه‌های مختلف زندگی بشر، به وجود آمد. اسلام، علاوه بر دگرگون کردن نوع نگرش انسان به هستی و جهان پیرامون، طرح‌های نوی را در ساخت‌های گوناگون حیات انسانی درانداخت. گسترۀ این دگرگونی‌ها را می‌توان در تحوّلات فرهنگی و ارزش‌های اجتماعی و همچنین در الگوهای زندگی سیاسی و اقتصادی جوامع اسلامی جستجو کرد. تشکیل «امت اسلامی» را می‌توان یکی از نوآوری‌های اسلام در بعد اندیشۀ سیاسی دانست. امّت، اصطلاحی قرآنی و دینی است که همزمان با ظهور دین اسلام، رواج یافته است. از این واژه، در هیچ یک از زبان‌های شرقی و غربی، سراغی نمی‌توان گرفت. لویی گارده (اسلام‌شناس مشهور فرانسوی)، معتقد است که: «امّت، از ریشۀ خاص عربی است که در زبان‌های اروپایی نمی‌توان مترادفی برای آن یافت». مفهوم امّت، از مادۀ «أمّ» یا «أوم» به معنای «قصد کردن» گرفته شده است. اطلاق «اُم» بر «مادر» نیز بدین جهت است که کودک در زمینۀ نیازمندی‌های خود، یا به جهت احساس آرامش، مادر را قصد و طلب می‌کند. بر این اساس، امّت، به مجموعه‌ای از انسان‌ها اطلاق می‌شود که هدف و مقصد واحدی، آنان را گرد هم جمع نموده است. «امّت و ملّت، نگاهی دوباره»، مجلۀ حکومت اسلامی، ش 16، ص 161. به عبارت روشن‌تر، امّت، به جماعتی که جنبۀ وحدتی در میان آنها وجود داشته باشد، اطلاق می‌شود. از این رو، امّت، مفهومی کاملاً عقیدتی است؛ عقیده‌ای که مرز میان امّت‌های گوناگون را مشخص می‌کند. امّت بدین معنا 58 بار در قرآن تکرار شده است. در این میان، قرآن کریم، امّت اسلام را بهترین امّت از آغاز تا پایان تاریخ بنی آدم شمرده است {سورۀ آل عمران، آیۀ 110.}.* _______________________________________________________________________________________________________________ * امت و ملتْ در اندیشۀ امام خمینی، علی محمّد بابایی زارچ، تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی، 1383، ص 75. 2 - نوگرایی در زمینه نام گذاری افراد:یکی ازارمغانهای نهضت فرهنگی پیامبر نوآوری در نام گذاری فرزندان می باشد.پیامبرگرامی اسلام به عنوان یک فردآگاه ودردمندجامعه، ازوجود رزیلتهای فراوان درقوم خویش رنج می بردند.بخصوص اینکه به دلیل بی سوادبودن قرین به اتفاق مردم مکه ونداشتن دین وکتاب آسمانی وترویج بت پرستی ،موردتمسخراهل کتاب یعنی یهودیان ومسیحیان قرارداشتند. اکثرمردم حجازباوجودداشتن نام اصلی با القاب والفاظ بعظا ناروا شناخته می شدندونامهای عبری وسریانی رواج داشت.بنابراین پیامبر در نام گذاری فرزندان سعی می کردندازنامهای عربی وصفتهای مناسب انسانی استفاده کنند. وازالقاب بدوی وجانوری پرهیز کنند. پیامبروسپس امامان واصحاب صدیق ایشان این سنت جاهلی راکنارگذاشتند وبه سراغ نامهای جدید ونیکوی عربی رفتند. مانندخوداسم محمدوحسن وحسین وباقروصادق مهدی...که تاآزمان وجودنداشت ویابسیارکمتراستفاده می شد.درروایت است که به هنگام تولد امام حسن (ع){وامام حسین (ع)}جبرئیل نازل شدونام آنهارا به پیامبرالهام کردکه به زبان عبری بود یعنی شبروشبیر اما ایشان سئوال فرمودندکه مترادف آنهادر زبان عربی چیست؟وجبرییل گفت:حسن {وحسین }وبدینسان نام نوه های خودرا حسن وحسین یعنی نیکو گذاشتند.ابن اثیر مورخ مشهورمی گویدتاآنزمان این نام که ازاسماء خداونداست در میان مردم حجازسابقه نداشت. 3 - بهداشت وسلامت :بهداشت یعنی پیشگیری از بیماریها. علم بهداشت در قرن 18 بوسیله لوئی پاستور و با کشف عامل بیماری زا (باکتری) توسط او ابداع شد. لوئی پاستور فهمید که اگر باکتری و میکروبها از بدن دور باشند انسان کمتر به بیماریها مبتلا می شود. پیامبر اکرم (ص) در قرن 6 میلادی این موضوع را بصورت عملی به مردم آموزش دادند . ایشان مردم را به گرفتن ناخن ها، مسواک زدن، استعمال عطر و ... تشویق می کردند. در متون اسلامی داریم که ناخن های خود را بگیرید تا شیاطین در زیر آنها لانه سازی نکنند. براستی این بهترین استعاره از باکتری (عامل بیماری زا) برای مردم آن روزگار بود. از امور بهداشتی که در اسلام بسیار توصیه شده، استحمام است، که تا جائی به آن اهمیت داده شده که در قالب غسل یک فریضه و واجب دینی شمرده می شود و در روایات بسیاری مردم به آن توصیه شده اند. بد نیست بدانید پادشاهان اروپا تا 1000 سال بعد نیز از استحمام اکراه داشتندوبسیاری ازآنان سالی یک مرتبه آنهم بالاجبار، استحمام می کردند. 4- تغذیه ومعیشت قوت غالب اعراب در زمان جاهلیت عقرب، سوسک و علهز (کرک شتر مخلوط با خون شتر) بود. یکی از اقدامات فوق العاده پیامبر(ص)براساس الهامات الهی تغییر و تنظیم رژیم غذایی مناسب برای مسلمانان بود. ایشان مردم را از خوردن خون منع کردند و خوردن میوه ها را به مردم توصیه نمودند. خوردن شراب را تحریم نمودند. (هر چند امروزه نیز هزاران نفر در غرب بعلت مصرف مشروبات الکلی دچار مرگ زودرس می شوند) و گوشت خوک را بر مردم حرام دانستند.( که در همین قرن اخیر اطبا فهمیده اند که در گوشت خوک نوعی کرم بسیار کوچک بنام تریتسن وجود دارد که باعث عفونتهای گوارشی و لنفی در بدن می شود) ، مردم را بخوردن گوشت ماهی سفارش کردند و فرمودند که گوشت آن باعث آب شدن چربیها می شود.روزه داری وروحیه پرهیزگاری به عنوان یک سنت مفیدحسنه که براقوام گذشته نیزنازل شده بوددر دوران بعثت پیامبراحیاگردید. 5- دانش اندوزی واندیشه ورزی :به دنبال بعثت نبی مکرم اسلام ودعوت ایشان به آموختن به عنوان یک فریضه الهی ،روحیه علم آموزی ویادگیری معلومات ومفاهیم بویژه قرآن کریم رونق گرفت.تاآنزمان عده قلیلی ازاهالی مکه ومدینه سوادخواندن ونوشتن داشتندواین، امری غیرلازم وکالایی تفننی محسوب می شد.بیشترکسانی که سوادداشتندبرای شیوخ عرب وامرا شعرمی سرودندوبرخی نیزاهل کتاب یعنی نصرانی ویهودی بودند.خودپیامبرهم تاآنزمان نه چیزی می نوشت ونه چیزی می خواند.اما قرآن وتعلیمات رسول اکرم (ص) می بایست توسعه می یافت وروح وروان مردم تشنه راسیراب می کرد.ولازم بود مردم معارف جدیداسلامی رافراگیرند.بدینسان یادگیری قرآن واحادیث وحفظ آنها وسپس کتابت آنها رونق گرفت.قرآن وپیامبرمردم رابرای فراگیری علم ودانش وتعقل واندیشه ورزی درهمه زمینه ها فراخواندندولواینکه در چین وحتی نزد دشمنان باشد(اطلبواالعلم ولوبالصین).قرآن شرط بهروزی وسعادت دنیوی واخروی انسانهارااندیشیدن قلمدا دکرده واین موضوع در جایجای قرآن قابل مشاهده است(مانندلعلهم تعقلون-لعلکم یتفکرون.... كَذلِكَ يُبَيِّنُ اللّهُ لَكُمُ الآيَاتِ لَعَلَّكُمْ تَتَفَكَّرُونَ (219) هل یستوی الذین یعلمون والذین لایعلمون) نهضت فکری ودینی پیامبر زمینه ها رابرای شکوفایی اندیشمندان بزرگی مانندحضرت علی(ع) وبعدهاسایردانشمندان اسلامی در رشته های گوناگون رافراهم کرد.این نهضت فراگیروهمگانی برای دانش آموزی وکسب علم، تاآن زمان نه درایران باستان باداشتن دانشگاه معتبرجندی شاپوروکتابخانه های سلطنتی ونه دریونان باستان باوجودفلاسفه ودانشمندان اسطوره ای مانندبقراط وسقراط وافلاطون وارسطو وارشمیدس ودیگران سابقه نداشت. مسلمانان دستاوردهاي تمدن‌هاي پيشين را پذيرفتند و با توسعه‌ي آن‌ها، تمدن شكوهمندي را به وجود آوردند. ايرانيان در پديد آوردن تمدن اسلامي سهم زيادي داشتند و اين تمدن زمينه‌ساز نوزايي در اروپا شد.اسلام به سرزمين‌هايي با زبان و فرهنگ متفاوت پا گذاشت. مردمان اين سرزمين‌ها كه نداي برابري و بالندگي اسلام آنان را به اين دين جذب كرده بود، به اين دين روي آوردند و براي فهم بيش‌تر كلام خدا به فراگيري زبان عربي پرداختند. به اين ترتيب، براي نخستين‌بار يك زبان بين‌المللي در گستره‌ي وسيعي از جهان رايج شد كه به گسترش دانش و فرهنگ كمك زيادي كرد. زبان مشترك باعث شد كه هيچ دانشمندي در سرزمين‌هاي اسلامي، از هندوستان و آسياي ميانه تا مصر و سوريه و اسپانيا، احساس غربت نكند و براي دانش‌اندوزي به شهرهاي مختلف سفر كند. نگارش كتاب به زبان عربي نيز باعث شد هر دانشمندي از دستاوردهاي علمي دانشمندان ديگر آگاه شود و ارتباط علمي، كه براي پيشرفت دانش اهميت زيادي دارد، به آساني امكان پذير شود. در زمان هارون الرشيد، به سفارش برمكي، وزير ايراني، كتاب‌خانه‌ي بزرگي در بغداد ساخته شد و كتاب‌هاي گوناگون از جاي جاي جهان، به‌ويژه ايران و سوريه، گردآوري شد.وترجمه زبان‌هاي سُرياني، پهلوي، هندي و يوناني به زبان عربي، شتاب گرفت. فتح اندلس باعث شكوفايي تمدن اسلامي در اين ناحيه شد، جنگ‌هاي صليبي نيز بر ارتباط اروپاييان با مسلمانان افزود. در دوران نوزايي اروپا، نخستين دانشگاه‌هاي اروپايي به سبك دانشگاه‌هاي اسلامي كه جامعيه، كليّه و نظاميه ناميده مي‌شدند، ساخته شد. واژه‌ي يونيوِرسيته كه در زبان انگليسي براي دانشگاه به كار مي‌رود، ترجمه‌ي لاتين جامعيه است. 6- وضع مقررات اقتصادی و مالیاتی نوین : یکی از مهمترین منابع درآمد حکومتها، مالیاتی است که از مردم گرفته می شود. در روزگار پیشین زمین را ملک پادشاه می دانستند و بنابراین سهمی از محصول آنرا به پادشاه می دادند. ولی میزان این سهم بر اساس مساحت زمین محاسبه می شد. به این نوع مالیات، مالیات بر اراضی می گویند. حال ممکن است در یک سال بارندگی باشد و سال دیگر خشکسالی، این مالیات ثابت است. پادشاهان ایران، روم، مصر و حتی برخی خلفای اسلامی به اینگونه رفتار می کردند.در این سبک اقتصادی مردم عادتاً در فقر و نداری بسر می برند. ولی پیامبر اکرم (ص) بحکم اسلام مالیات را بر درآمد وضع نمودند. بدین معنا که مسلمانان خمس و زکات خود را (که درصدی از اموال مازاد نیاز است) به حکومت اسلامی بعنوان مالیات پرداخت می کردند. در نتیجه اگر سالی محصول کم بود، مالیات هم به همان نسبت کم می شد. از طرفی چون درآمد دولت نیز تابع درآمد کشاورز یا دامدار و ... بود، حکومت نیز سعی در بهبود درآمد او داشت. (بعنوان مثال بنی امیه درآمد به اراضی می گرفت در نتیجه درعراق کشاورزی رو به زوال رفت و مردم زمینهای خود را رها می کردند و به شهرها می آمدند تا از آن مالیات رها شوند. حکومت نیز تسهیلاتی برای کشاورزان قائل نشد ولی در حکومت دیلمیان سبک مالیات بشیوۀ اسلامی بود. در آن دوره نهرها و سرهای بسیاری از طرف حکومت در عراق احداث گردید و کشاورزی و دامداری رونق گرفت.) 7- ابداعات جنگی در جنگ بدر عدد مسلمین تقریبا 313 مرد، 7 شتر و 2 اسب بود و تعداد کفار 950 مرد، 700 شتر، 100 اسب بود.در این نبرد مسلمین 14 کشته و کفار 70 کشته دادند و پیروزی هم با اسلام بود. عرب تا به آن روز جنگ تن به تن را ترجیح می داد و هر کس می کوشید تنهایی ابراز شجاعت نماید.پیامبر در این جنگ تاکتیکی را به مسلمانان آموخت که بنا به گفتۀ مورخین 1000 سال قبل از آن تاریخ توسط فیلیپ (پدر اسکندر) برای اولین بار در یونان مورد استفاده قرار گرفت. در این تاکتیک جنگی که به آن فالانژ می گفتندونیروها بصورت مثلث در می آمدند، در آن مثلث سه ردیف سرباز گماشته می شد،ابتدا تیرانداز سپس نیزه دار و بعد از آن شمشیر زن. روی تمام این سربازان بطرف دشمن بود و پشت آنان بداخل مثلث،در نتیجه دشمن نمی توانست از عقب به آنان حمله کند. پیامبر برای اولین مرتبه در تاریخ جزیره العرب این تاکتیک را مورد استفاده قرار داد و این تاکتیک بی سابقه نقش بسزایی در پیروزی مسلمانان داشت. یادرجنگ خندق هم ازمشورت ونظریاران بهره جست وهم اقدام به حفرکانال وخندق نمودتا از ورود دشمن جلوگیری کند. 8-تغییرنگرش نسبت به زنان :دردوران جاهلیت عرب وحتی قبل از آن مردان نسبت به زنان نگاه تحقیرآمیزی داشتندوهیچ ارزشی به آنان نمی دادندبجزبه زنان برخی رئیس قبایل ویا ثروتمند. چندهمسری ،بی بندباری بی حدوحصر مردان ، محصورکردن آنان درخانه به دلیل عدم اعتمادبه دیگران ،بی توجهی به حقوق آنان درخانواده وقوم ، نابرابری زنان وکنیزان وبردگان وبدترازهمه زنده به گورکردن آنان به دلیل ترس ازکمبودموادغذایی وازدیاددختران نسبت به مردان و وجودنگرش منفی درآن روزگار رواج داشت.وپیامبر(ص) به لحاظ دلشتن فضایل شخصیتی و تعلیمات قرآنی به مبارزه با اینگونه ناهنجاریهای غیرانسانی که آنزمان هنجاروحتی ارزش محسوب می شدپرداختند.ایشان که به شواهد مستندتاریخی فردی مهربان ودلسوزبودندنسبت به زنان نیزاینگونه بودند. تاآنجایی که وقتی فردی علاقه ومحبت ایشان رادرباره فرزندان خود می بینند می گویدمن تابحال فرزندانم را نبوسیده ام.پیامبربازنان خودمشورت می کردندوحقوقی رابرای زنان که تا آنزمان سابقه نداشت وضع نمودند وخواستاربرابری مردان وزنان شدند. حرمت واحترام و ازدواج با کنیزان رالازم دانستندوکشتن دختران رابه شدت نکوهش کردند.عليرغم اينكه آن بزرگوار كم نظير تاريخ بشرى، براى تثبيت حقوق زنان كمرهمت بسته بودند، با توجه به وجودبرخى سنت ها ومحدودیتها حقوق زنان بعدازرحلت ایشان همچنان نادیده انگاشته شد. ، اما رسول اكرم(ص) در جايى چنان بر زن حرمت مي گذارد و با كرامت ازاو ياد مي كند كه خواننده از نوآورى هايش آن هم در اوج بت پرستى عربستان حيرت مي كند.. پی نوشت ها: * امت و ملتْ در اندیشۀ امام خمینی، امّت و ملّت، نگاهی دوباره»، مجلۀ حکومت اسلامی بحارالانوار تاریخ جهان برداشت از بامداد اسلام تاریخ جهان – جواهر لعل نهرو اسلام و مقتضیات زمان تاریخ تمدن اسلامی محمد پیغمبری که از نو باید شناخت دانشنامه ویکی پدیا سنن النبی فروغ ابدیت آیت اله سبحانی

ارسال توسط يوسف زارع نبيليان

اسلایدر